Zelfvertrouwen en onzekerheid, een paradoxaal partnerschap


Zelfvertrouwen en zekerheid lijken op het eerste gezicht een onafscheidelijk duo. Je zou denken dat hoe meer zekerheid je hebt, hoe meer zelfvertrouwen je ervaart. Maar de werkelijkheid is vaak tegenstrijdig. Naarmate je je krampachtig vastklampt aan zekerheid, begint je zelfvertrouwen juist te wankelen. Waarom? Omdat echte zelfverzekerdheid niet voortkomt uit externe controle, maar uit interne kracht: het vermogen om met onzekerheid om te gaan.

De paradox van zekerheid
Zekerheid is verleidelijk. Het biedt houvast en een gevoel van controle in een wereld die constant in beweging is. Maar zodra je zekerheid zoekt in alles om je heen – in je werk, relaties, of toekomstplannen – stel je je afhankelijk op van omstandigheden die je niet volledig kunt beheersen. En hier wringt het: als die zekerheid omvalt, zoals bij onverwachte veranderingen, begint ook je zelfvertrouwen te wankelen. Het gevolg? Je raakt verstrikt in een cyclus van angst en controle.

De kracht van onzekerheid
Onzekerheid daarentegen is een ruw, ongepolijst terrein. Het voelt oncomfortabel en uitdagend, maar het is precies in die onzekerheid dat je kunt groeien. Wanneer je situaties aangaat zonder alle antwoorden te hebben, ontwikkel je veerkracht. Het vertrouwen dat je ook zónder zekerheid kunt navigeren, voedt je zelfvertrouwen.

Of zoals een klimmer ooit zei: “De berg geeft me geen zekerheid, maar ik vertrouw op mijn eigen handen en voeten om me omhoog te brengen.”

Hoe zoek je onzekerheid op?
Als je je zelfvertrouwen wilt vergroten, hoef je niet je hele leven op zijn kop te zetten. Het begint met kleine stappen in het onbekende. Hier zijn enkele ideeën:

1. Neem beslissingen zonder garanties.
Maak eens een keuze zonder dat je zeker weet dat het ‘juist’ is. Het resultaat is minder belangrijk dan het proces van durven kiezen.
2. Oefen met discomfort.
Durf jezelf bloot te stellen aan situaties waarin je niet zeker bent van de uitkomst. Spreek bijvoorbeeld op een vergadering zonder dat je je woorden volledig hebt voorbereid.
3. Laat controle los.
Stop met micro managen. Vertrouw op anderen, zelfs als je niet zeker weet of ze het perfect doen.
4. Stel jezelf vragen.
Vraag niet “Wat als het fout gaat?” maar “Wat kan ik leren als het fout gaat?”

Een praktische oefening: de ‘onzekerheidsdag’
Plan een dag waarop je jezelf dwingt dingen te doen die je spannend of onzeker maken. Dat kan variëren van een gesprek aangaan met een onbekende tot een uitdaging aangaan waarvan je niet zeker weet of je het aankunt. Reflecteer daarna op hoe het voelde en wat je hebt geleerd. Je zult merken dat het juist in die ongemakkelijke momenten is dat je zelfvertrouwen groeit.

Zelfvertrouwen als een spier
Onzekerheid opzoeken is als een mentale sportschool. Elke keer dat je je comfortzone verlaat, train je je zelfvertrouwen. Net als spieren groeit het niet door stil te zitten, maar door weerstand te ervaren en ermee om te gaan.

Dus de volgende keer dat je zekerheid zoekt, vraag jezelf af: zoek ik een tijdelijke schuilplaats, of wil ik mezelf écht sterker maken? Het antwoord zal bepalen of je kiest voor een illusie van zekerheid, of de robuuste kracht van zelfvertrouwen.