-
Wanneer beheer de mens vergeet
Er komt een moment waarop een systeem niet meer dient, maar zichzelf in stand houdt.Dat moment is moeilijk precies aan te wijzen. Er klinkt geen sirene. Er valt geen bord van de muur. Niemand staat op en zegt: vanaf vandaag is de menselijke maat afgeschaft. Het gebeurt stiller. Een formulier erbij. Een controle extra. Een…
-
Wanneer werkelijkheid wordt vervangen door verhaal
Ik vertrouw mijn waarneming niet blind. Dat heb ik nooit gedaan. Mijn ogen laten mij slechts een deel zien. Mijn geheugen vult aan, verdraait, vergeet. Mijn gevoel kleurt wat ik zie nog voordat ik er woorden aan geef. Maar juist daarom begint denken voor mij bij waarnemen.Niet bij willen. Niet bij hopen. Niet bij het…
-
Het kleine dorp in de ziel
Ergens in ieder mens ligt een klein Gallisch dorp dat zich niet zomaar laat bezetten. Ik weet niet hoe het jou vergaat, maar bij het kleine Gallische dorp denk ik onmiddellijk aan Asterix en Obelix. Aan die paar koppige Galliërs die weigeren zich te laten inlijven door het machtige Romeinse Rijk. Heel Gallië is bezet,…
-
Waarnemen is geen vrijblijvende bezigheid
Soms vraag ik mij af wat het wezen is van wat ik waarneem. Niet uit twijfelzucht. Niet omdat ik mij wil verliezen in eindeloze filosofische zijpaden. En ook niet omdat ik geloof dat de werkelijkheid uiteindelijk onkenbaar is. Integendeel. Ik wil juist blijven geloven dat er een werkelijkheid bestaat buiten mij. Buiten mijn stemming, mijn…
-
Toen geschiedenis mijn stamboom binnenkwam
Soms denk je dat je naar het verleden kijkt. Je opent een digitaal archief. Je werkt wat namen bij. Geboortedata. Huwelijken. Kinderen. Sterfdata. Takken die zich splitsen, families die elkaar raken, generaties die komen en gaan. Het heeft iets rustgevends. Alsof het leven zich alsnog laat ordenen in vakjes, lijnen en jaartallen. Een stamboom lijkt…
-
Word wakker – we leven niet meer in een democratie van keuzes, maar in een cultuur van permanente crises
Er is iets merkwaardigs aan de hand in West-Europa. Wie naar verkiezingen kijkt, ziet dat linkse partijen al decennia terrein verliezen. De oude arbeidersklasse stemt anders. De middenklasse is verdeeld. Nieuwe partijen breken door. Het politieke landschap is gefragmenteerd geraakt. De vanzelfsprekende dominantie van links is electorale geschiedenis geworden. Maar wie vervolgens naar onderwijs, media,…
-
De tragedie van de procedure
Waarom Europa kiest voor de uitgang Rob de Wijk heeft gelijk wanneer hij stelt dat Europa meer eenheid nodig heeft. In een wereld waarin macht opnieuw telt, waarin defensie, technologie, energie en grondstoffen strategische wapens zijn geworden, kan Europa zich geen politieke versnippering meer permitteren. Maar één ding blijft vaak onuitgesproken: echte vereniging vraagt offers.…
-
De nieuwe priesters heten politici
Ooit werden wij geregeerd door mannen in pijen. De priesterkaste bepaalde wat waar was, wat goed was, en wie zondigde. Hun macht was onaantastbaar, want zij spraken, naar eigen zeggen, namens God. We hadden niets te zeggen, maar mochten wel knielen, biechten en gehoorzamen. Tijden veranderen, maar niet alles verandert écht. We zijn van priesterkaste…
-
Europa tussen schuldbesef en zelfbehoud
Sid Lukkassen schetst in “Avondland en identiteit” een Europa dat zijn zelfvertrouwen heeft verloren. Niet door één vijand van buiten, maar door een langdurige verschuiving van binnenuit: in waarden, in taal en in het idee van waarheid zelf. Zijn centrale stelling is scherp. Sinds de culturele omwentelingen van de jaren zestig is gelijkheid niet langer…
-
Zand in de machine
Aan het begin van de Industriële Revolutie gooiden wevers zand in de machines.Niet uit domheid. Niet uit haat tegen vooruitgang.Maar uit angst. Angst voor verlies van werk, vakmanschap, status en bestaanszekerheid. De machine maakte in één klap waardeloos wat generaties lang was opgebouwd. De hand die het ambacht beheerste, werd vervangen door een rad dat…