-
Wat willen we eigenlijk doorgeven? Wat laten we achter, halverwege het verhaal?
Er is een vraag die we opvallend weinig stellen.Niet:wat willen we veranderen? Daar hebben we plannen genoeg voor.Niet:wat willen we verbeteren? Ook daar bestaan complete beleidsprogramma’s voor.De moeilijkere vraag is:Wat willen we doorgeven? Want vrijwel alles wat belangrijk is, hebben we niet zelf gemaakt. Onze taal bestond al.De straten lagen er.De rechtsstaat was opgebouwd.Bibliotheken waren…
-
Waarom nieuwsgierigheid democratischer is dan zekerheid
Het is prettig om gelijk te hebben. Veel prettiger dan twijfelen. Twijfel is rommelig.Je moet luisteren. Nieuwe informatie toelaten. Misschien zelfs terugkomen op iets wat je gisteren met grote overtuiging hebt gezegd. Zekerheid is comfortabeler. Het probleem is alleen dat wij veel minder zeker weten dan we denken.Een bestuurder ziet de organisatie.Een medewerker ziet de…
-
De merkwaardige macht van het woord ‘noodzakelijk’
Let eens op het woord noodzakelijk. Het komt opvallend vaak voor wanneer belangrijke besluiten worden uitgelegd.Een hervorming is noodzakelijk. Samenwerking is noodzakelijk.Bezuinigingen zijn noodzakelijk.Investeringen zijn noodzakelijk.Nieuwe regelgeving is noodzakelijk. Soms klopt dat natuurlijk. Een dijk repareren voordat hij doorbreekt is niet bepaald een vrijblijvende beleidsoptie.Maar het woord doet iets interessants met een discussie. Zodra iets…
-
Wanneer participatie vooral decor wordt
We houden tegenwoordig veel van participatie.Er zijn bewonersavonden.Burgerpanels.Klankbordgroepen.Consultaties.Rondetafelgesprekken.Online enquêtes. Dat lijkt mij op zichzelf vooruitgang.Bestuurders die besluiten nemen zonder mensen te horen, missen informatie die alleen buiten het gemeentehuis of bestuurskantoor beschikbaar is. Maar er bestaat een merkwaardige vorm van participatie.Je mag overal over meepraten.Behalve over het besluit zelf. De nieuwe woonwijk komt er.Maar bewoners…
-
Misschien is een museum wel de perfecte metafoor voor Europa
Europa is indrukwekkend.Loop door Florence, Parijs, Praag, Amsterdam of Wenen en je struikelt bijna over de prestaties van eerdere generaties.Architectuur.Wetenschap.Muziek.Techniek.Filosofie.Recht.Schilderkunst. Je kunt daar gemakkelijk een geruststellende conclusie uit trekken:Wat een geweldige beschaving. Maar er zit een ongemakkelijke gedachte achter.Een prachtige erfenis bewijst dat je voorouders vitaal waren. Niet dat jij het bent.Een museum kan schitterend…
-
De digitale overheid is altijd open, maar zelden aanwezig
Vroeger was een overheidsloket soms dicht. Dat was irritant. Tegenwoordig is het loket altijd open. Dat klinkt als vooruitgang.Je kunt om 23.47 uur inloggen, een formulier invullen, een aanvraag starten, een document uploaden en automatisch een bevestiging ontvangen. Fantastisch. Tot je iets wilt wat niet in het formulier past. Dan begint een merkwaardig avontuur. De…
-
Een land met een baas die je niet kunt wegstemmen
Een land met een machtige baas, bestuurd als een bedrijf. Burgers kunnen die baas niet wegstemmen. Wie ontevreden is, moet kunnen verhuizen. Dat is een van de opvallendste plannen binnen NRx, een stroming die af wil van de democratie. Wat zit daarachter en wat zou het betekenen voor gewone burgers? Waar NRx vandaan komtNRx is…
-
De identiteit die niet wil luisteren
Waarom intelligente mensen soms onbereikbaar zijn voor goede argumenten We leven in een tijd waarin vrijwel ieder onderwerp een loyaliteitstest kan worden. Klimaat, migratie, vaccinatie, diversiteit, oorlog, stikstof, gender, Europa: wie zijn mening geeft, vertelt vaak niet alleen wat hij denkt, maar ook bij welke groep hij hoort. Een standpunt is dan geen voorlopige conclusie…
-
De expert kan veel. Maar hij kan niet voor ons kiezen.
Stel dat wetenschappers met grote zekerheid kunnen berekenen dat een bepaalde maatregel levens redt. Is die maatregel dan automatisch juist? Nee. Want er ontbreken nog een paar vragen. Hoeveel vrijheid mag ervoor worden opgeofferd?Hoeveel geld?Welke andere risico’s accepteren we daardoor?Wie betaalt?Wie profiteert?En hoeveel onzekerheid vinden we maatschappelijk aanvaardbaar? Dat zijn geen wetenschappelijke vragen. Wetenschap kan…
-
Wanneer werd ‘behoud’ eigenlijk een vies woord?
Vraag een bestuurder naar innovatie en de kans is groot dat er onmiddellijk enthousiasme ontstaat.Vraag dezelfde bestuurder wat er de komende twintig jaar absoluut behouden moet blijven. Dan wordt het gesprek ingewikkelder. Dat is vreemd. Want vrijwel alles waarvan wij dagelijks profiteren bestaat dankzij mensen die iets hebben onderhouden. Bruggen.Kennis.Taal.Vakmanschap.Rechtsregels.Scholen.Bedrijven.Landschappen.Instituties.Zelfs vrijheid moet worden onderhouden. Toch…