-
De digitale overheid is altijd open, maar zelden aanwezig
Vroeger was een overheidsloket soms dicht. Dat was irritant. Tegenwoordig is het loket altijd open. Dat klinkt als vooruitgang.Je kunt om 23.47 uur inloggen, een formulier invullen, een aanvraag starten, een document uploaden en automatisch een bevestiging ontvangen. Fantastisch. Tot je iets wilt wat niet in het formulier past. Dan begint een merkwaardig avontuur. De…
-
Een land met een baas die je niet kunt wegstemmen
Een land met een machtige baas, bestuurd als een bedrijf. Burgers kunnen die baas niet wegstemmen. Wie ontevreden is, moet kunnen verhuizen. Dat is een van de opvallendste plannen binnen NRx, een stroming die af wil van de democratie. Wat zit daarachter en wat zou het betekenen voor gewone burgers? Waar NRx vandaan komtNRx is…
-
De identiteit die niet wil luisteren
Waarom intelligente mensen soms onbereikbaar zijn voor goede argumenten We leven in een tijd waarin vrijwel ieder onderwerp een loyaliteitstest kan worden. Klimaat, migratie, vaccinatie, diversiteit, oorlog, stikstof, gender, Europa: wie zijn mening geeft, vertelt vaak niet alleen wat hij denkt, maar ook bij welke groep hij hoort. Een standpunt is dan geen voorlopige conclusie…
-
De expert kan veel. Maar hij kan niet voor ons kiezen.
Stel dat wetenschappers met grote zekerheid kunnen berekenen dat een bepaalde maatregel levens redt. Is die maatregel dan automatisch juist? Nee. Want er ontbreken nog een paar vragen. Hoeveel vrijheid mag ervoor worden opgeofferd?Hoeveel geld?Welke andere risico’s accepteren we daardoor?Wie betaalt?Wie profiteert?En hoeveel onzekerheid vinden we maatschappelijk aanvaardbaar? Dat zijn geen wetenschappelijke vragen. Wetenschap kan…
-
Wanneer werd ‘behoud’ eigenlijk een vies woord?
Vraag een bestuurder naar innovatie en de kans is groot dat er onmiddellijk enthousiasme ontstaat.Vraag dezelfde bestuurder wat er de komende twintig jaar absoluut behouden moet blijven. Dan wordt het gesprek ingewikkelder. Dat is vreemd. Want vrijwel alles waarvan wij dagelijks profiteren bestaat dankzij mensen die iets hebben onderhouden. Bruggen.Kennis.Taal.Vakmanschap.Rechtsregels.Scholen.Bedrijven.Landschappen.Instituties.Zelfs vrijheid moet worden onderhouden. Toch…
-
Iedereen was betrokken. Niemand besloot.
We zijn buitengewoon goed geworden in het organiseren van verantwoordelijkheid. Er zijn stuurgroepen, klankbordgroepen, adviescommissies, toetsingskaders, juridische controles en evaluaties. Bij belangrijke besluiten zijn soms tientallen mensen betrokken. Dat klinkt zorgvuldig. Maar probeer achteraf eens een eenvoudige vraag te stellen:Wie besloot dit eigenlijk? Dan wordt het interessant. De commissie adviseerde.De bestuurder volgde het advies.De uitvoeringsorganisatie…
-
Het einde van de universiteit?
Universiteiten hebben eeuwenlang een bijzondere positie gehad in onze samenleving. Niet omdat wetenschappers altijd gelijk hebben. Niet omdat professoren betere mensen zijn. Maar omdat de universiteit bij uitstek de plek zou moeten zijn waar beweringen worden getoetst aan bewijs. Een hypothese mag beledigend zijn. Een conclusie mag politiek ongewenst zijn. Een onderzoeker mag onaangenaam zijn.…
-
Niet elk lijden maakt je sterker
Er bestaat een hardnekkige behoefte om van elk verdriet een les te maken. Tegenslag zou je sterker maken. Verlies zou verdieping brengen. Pijn zou uiteindelijk ergens goed voor zijn. Dat klinkt hoopvol. Soms is het zelfs waar.Maar niet altijd. Sommige ellende maakt een mens niet wijzer, maar moe. Niet milder, maar wantrouwig. Niet dieper, maar…
-
Wantrouwen is bijzonder betrouwbaar
Wantrouwen heeft een indrukwekkend vermogen om zichzelf te bewijzen. Wie een ander benadert vanuit de overtuiging dat deze toch niet zal luisteren, gaat vanzelf iets harder praten. De zinnen worden korter. De vragen verdwijnen. Wat overblijft is een boodschap die vooral duidelijk maakt dat luisteren inmiddels niet meer nodig wordt gevonden. En inderdaad: de ander…
-
Van 666 naar het algoritme
In 2004 schreef ik over een computerprogramma dat in woorden en namen het getal 666 kon opsporen. Het programma werkte uitstekend. Dat was precies het probleem. Wie de juiste rekensleutel koos, kon aantonen dat Hitler 666 was. Maar dezelfde methode leverde ook Sherlock Holmes, Hoenderloo, koffiemolen en lantaarnpaal op. Met voldoende creativiteit bleek het Getal…