Tag: #maatschappij

  • Iedereen was betrokken. Niemand besloot.

    We zijn buitengewoon goed geworden in het organiseren van verantwoordelijkheid. Er zijn stuurgroepen, klankbordgroepen, adviescommissies, toetsingskaders, juridische controles en evaluaties. Bij belangrijke besluiten zijn soms tientallen mensen betrokken. Dat klinkt zorgvuldig. Maar probeer achteraf eens een eenvoudige vraag te stellen:Wie besloot dit eigenlijk? Dan wordt het interessant. De commissie adviseerde.De bestuurder volgde het advies.De uitvoeringsorganisatie…

  • Het einde van de universiteit?

    Universiteiten hebben eeuwenlang een bijzondere positie gehad in onze samenleving. Niet omdat wetenschappers altijd gelijk hebben. Niet omdat professoren betere mensen zijn. Maar omdat de universiteit bij uitstek de plek zou moeten zijn waar beweringen worden getoetst aan bewijs. Een hypothese mag beledigend zijn. Een conclusie mag politiek ongewenst zijn. Een onderzoeker mag onaangenaam zijn.…

  • Niet elk lijden maakt je sterker

    Er bestaat een hardnekkige behoefte om van elk verdriet een les te maken. Tegenslag zou je sterker maken. Verlies zou verdieping brengen. Pijn zou uiteindelijk ergens goed voor zijn. Dat klinkt hoopvol. Soms is het zelfs waar.Maar niet altijd. Sommige ellende maakt een mens niet wijzer, maar moe. Niet milder, maar wantrouwig. Niet dieper, maar…

  • Wantrouwen is bijzonder betrouwbaar

    Wantrouwen heeft een indrukwekkend vermogen om zichzelf te bewijzen. Wie een ander benadert vanuit de overtuiging dat deze toch niet zal luisteren, gaat vanzelf iets harder praten. De zinnen worden korter. De vragen verdwijnen. Wat overblijft is een boodschap die vooral duidelijk maakt dat luisteren inmiddels niet meer nodig wordt gevonden. En inderdaad: de ander…

  • Van 666 naar het algoritme

    In 2004 schreef ik over een computerprogramma dat in woorden en namen het getal 666 kon opsporen. Het programma werkte uitstekend. Dat was precies het probleem. Wie de juiste rekensleutel koos, kon aantonen dat Hitler 666 was. Maar dezelfde methode leverde ook Sherlock Holmes, Hoenderloo, koffiemolen en lantaarnpaal op. Met voldoende creativiteit bleek het Getal…

  • Gezien worden is niet hetzelfde als geregistreerd zijn

    We worden tegenwoordig uitstekend bekeken. Camera’s zien ons de winkel binnenkomen. Websites weten waar we gisteren naar zochten. Zorgsystemen registreren onze beperkingen, voorkeuren en afwijkingen. Zelfs het horloge om onze pols heeft inmiddels een mening over onze nachtrust. Aan aandacht dus geen gebrek.Toch is bekeken worden iets anders dan gezien worden. Bekeken worden levert gegevens…

  • Democratie is geen talentenjacht

    Socrates vertrouwde de democratie niet. Niet omdat hij vond dat gewone mensen niets te zeggen mochten hebben, maar omdat hij bestuur zag als een vak. Wie ziek is, laat zich behandelen door een arts. Wie een brug wil bouwen, zoekt een ingenieur. Wie in een vliegtuig stapt, wil dat er een opgeleide piloot in de…

  • Ook mist is een landschap

    Organisaties houden van zekerheid. Ze maken jaarplannen, prognoses, scenario’s en risicomatrices. Daarin wordt de toekomst overzichtelijk verdeeld over vakjes, kleuren en waarschijnlijkheden. Het onbekende krijgt een percentage en is daarmee bestuurlijk grotendeels opgelost. Mensen doen hetzelfde. We maken plannen voor onze loopbaan, gezondheid en relaties. Niet omdat de toekomst zich daaraan houdt, maar omdat een…

  • Mooie woorden hebben weinig onderhoud nodig

    Samenwerking begint vaak veelbelovend. Mensen ontmoeten elkaar, herkennen dezelfde ambities en spreken over kwaliteit, vernieuwing en gezamenlijke verantwoordelijkheid. Er ontstaat energie. Soms wordt er zelfs een inspiratiesessie georganiseerd, wat doorgaans betekent dat de samenwerking inmiddels serieus is. Daarna moet iemand iets doen.En precies daar verandert de sfeer. Want woorden over samenwerking zijn van iedereen. Werk,…

  • Wanneer beheer de mens vergeet

    Er komt een moment waarop een systeem niet meer dient, maar zichzelf in stand houdt.Dat moment is moeilijk precies aan te wijzen. Er klinkt geen sirene. Er valt geen bord van de muur. Niemand staat op en zegt: vanaf vandaag is de menselijke maat afgeschaft. Het gebeurt stiller. Een formulier erbij. Een controle extra. Een…