We denken graag dat ons gedrag het gevolg is van omstandigheden. Van drukte. Van systemen. Van anderen.
Dat is comfortabel. En grotendeels onwaar.

Wat je doet, volgt niet uit de situatie, maar uit hoe je jezelf definieert.

Neem de Europese Unie. Die ziet zichzelf als een overkoepelend instituut dat regels moet maken, bewaken en harmoniseren. Vanuit die definitie is haar gedrag logisch: centralisatie, afstemming, commissies, richtlijnen, vertraging. Niet omdat de mensen dom zijn, maar omdat ze consistent zijn.
Dynamiek verdwijnt niet door slechte intenties, maar door een zelfbeeld dat beweging wantrouwt.

Had de EU zichzelf gedefinieerd als een platform voor verschil, concurrentie en experiment, dan waren regels dienend geweest. Nu zijn ze leidend.
Identiteit stuurt gedrag. Altijd.

Dat mechanisme zie je één op één terug bij mensen.

Wie zichzelf ziet als voorzichtig, zal kansen vermijden.
Wie zichzelf ziet als helper, zal zichzelf structureel overschrijden.
Wie zichzelf ziet als slachtoffer van omstandigheden, zal wachten tot er iets verandert.
Wie zichzelf ziet als verantwoordelijke actor, zal handelen. Ook als het spannend is.

Het opvallende is dit: we proberen gedrag te veranderen zonder de identiteit aan te raken.
We volgen cursussen. We maken plannen. We spreken goede voornemens uit.
Maar zolang het zelfbeeld intact blijft, blijft het gedrag trouw.

Je kunt iemand niet ondernemend maken die zichzelf definieert als uitvoerder.
Je kunt iemand niet vrij laten leven die zichzelf ziet als iemand die goedkeuring nodig heeft.
Dat voelt als toneelspel. En toneelspel hou je niet lang vol.

Identiteit is comfortabel. Het geeft houvast, zelfs als het knelt.
Verandering vraagt iets veel radicalers dan een nieuwe gewoonte. Het vraagt een herdefinitie van wie je denkt te zijn.

Daar zit ook de echte weerstand. Niet tegen verandering, maar tegen het loslaten van het verhaal waarin je jezelf herkent.

Misschien is dit daarom de enige vraag die ertoe doet:
niet wat moet ik anders doen?
maar wie ben ik geworden door mezelf zo te definiëren, en wie houd ik daarmee buiten de deur?

Wie die vraag durft te stellen, zet beweging in gang.
Wie haar vermijdt, blijft netjes zichzelf. En precies daar waar hij is.