Waarin het Nederlandse volk verklaart dat het de overheid ontvriendt

In 1581 hadden onze voorouders er genoeg van. Koning Filips II maakte het volgens hen te bont, luisterde slecht en stuurde voortdurend rekeningen zonder een fatsoenlijke specificatie. Dus stelden de Staten-Generaal het Plakkaat van Verlatinghe op. In hedendaags Nederlands kwam dat ongeveer neer op:

“Beste Filips, het ligt niet aan ons, het ligt volledig aan jou. We willen graag onze sleutels terug.”

Nu, ruim vier eeuwen later, staat het Nederlandse volk opnieuw op een historisch kruispunt. Niet met hooivorken, musketten en indrukwekkende kanten kragen, maar met DigiD, een halfvolle boodschappentas en een energierekening die inmiddels als thriller wordt verkocht.

Daarom presenteren wij: het Plakkaat van Verlatinghe 2.0.

Geen afscheid van een Spaanse koning deze keer, maar van een regering die bij ieder probleem dezelfde oplossing lijkt te vinden: een belastingverhoging, een accijnsverhoging of een nieuwe heffing met een vriendelijke naam.

Want “belasting” klinkt natuurlijk zo ongezellig. Daarom heet het tegenwoordig een bijdrage, prikkel, opslag, correctie, solidariteitsmechanisme of duurzaamheidscomponent. Dat is bestuurlijke taal voor: “We hebben uw portemonnee gezien en vermoeden dat daar nog iets in zit.”

De vorst heet tegenwoordig Systeem
Filips II was tenminste nog herkenbaar. Hij had een baard, een kroon en woonde ver weg. Het huidige gezag is ingewikkelder. Het bestaat uit ministeries, uitvoeringsorganisaties, adviescommissies, klimaattafels, Europese werkgroepen en woordvoerders die na zes minuten praten nog altijd niet hebben uitgelegd wie ergens verantwoordelijk voor is.

De moderne vorst heet Systeem.
Systeem draagt geen kroon, maar een toegangspasje. Het spreekt niet tot het volk, maar “neemt de samenleving mee”. Het maakt geen fouten, maar signaleert “verbeterpunten in de uitvoering”. En als er miljarden zoekraken, zijn ze niet verdwenen. Ze zijn “onvoldoende doelmatig gealloceerd”.

Het volk daarentegen moet iedere euro kunnen verantwoorden. Liefst digitaal, vóór 17.00 uur, met twee bewijsstukken en een kopie van een formulier dat alleen geopend kan worden met software uit 2007.

De nationale pinautomaat
Wij verklaren hierbij dat de Nederlandse burger niet langer wenst te functioneren als pinautomaat met benen.

De automobilist betaalt belasting bij de aanschaf van zijn auto, belasting op het bezit ervan, accijns aan de pomp en straks mogelijk ook voor iedere kilometer waarin hij het waagt zich daadwerkelijk met die auto te verplaatsen.

De roker betaalt zoveel accijns dat iedere sigaret vermoedelijk persoonlijk door een staatssecretaris wordt gerold.

Wie een biertje drinkt, financiert tussen de eerste slok en de bodem van het glas vermoedelijk een kleine beleidsafdeling.

Wie werkt, betaalt belasting. Wie spaart, wordt gewantrouwd. Wie onderneemt, krijgt formulieren. Wie ergens bezwaar tegen maakt, ontvangt een ontvangstbevestiging waarin staat dat het bezwaar door grote drukte voorlopig niet kan worden behandeld.

En toch blijkt er altijd geld te zijn. Niet voor een eenvoudigere overheid, lagere lasten of een loket waar iemand de telefoon opneemt, maar wel voor nieuwe plannen, fondsen en internationale miljardenstromen waarvan de gewone burger vooral de rekening en zelden de gebruiksaanwijzing ontvangt.

Brussel, het verre hof
Ook nemen wij afscheid van de gedachte dat iedere Brusselse richtlijn automatisch een natuurwet is.

Brussel ligt geografisch dichtbij, maar bestuurlijk soms ergens voorbij Saturnus. Daar worden regels bedacht door mensen die het bewonderenswaardige talent bezitten om een komkommer, laadpaal of plastic dop te veranderen in een juridisch vraagstuk van 180 pagina’s.

Wanneer burgers vragen waarom iets moet, klinkt steevast: “Dat moet van Europa.”
Europa zelf zegt vervolgens: “De lidstaten hebben daarmee ingestemd.”
De lidstaten kijken daarop ernstig naar hun schoenen en kondigen een voorlichtingscampagne aan.

Nederland draagt ondertussen miljarden af en krijgt daar onder meer regelgeving voor terug. Dat is alsof je een duur restaurant bezoekt, zelf de ingrediënten meeneemt en na afloop de afwas mag doen.

Oekraïne en de blanco cheque
Ook de steun aan Oekraïne verdient een eerlijk debat. Medemenselijkheid en steun aan een aangevallen land zijn verdedigbare keuzes. Maar solidariteit ontslaat een regering niet van de plicht om open te zijn over bedragen, doelen, risico’s en grenzen.

Wie miljarden uitgeeft, moet meer kunnen zeggen dan: “Dit is noodzakelijk en kritische vragen helpen de vijand.”

Een democratie waarin financiële vragen verdacht worden gevonden, verandert langzaam in een collecte waarbij de collectant weigert te vertellen voor welk doel hij langskomt.

Het volk verlangt dus geen harteloosheid, maar rekenschap. Geen blanco cheque, maar een leesbare factuur. Liefst zonder kleine lettertjes in het Oekraïens, Frans en bestuurlijk Nederlands.

De woke hofhouding
Voorts verlangt het volk verlost te worden van de links-woke hofhouding die overal woorden telt, maar soms vergeet mensen serieus te nemen.

Wij weigeren nog langer te geloven dat ieder maatschappelijk probleem kan worden opgelost met een bewustwordingstraining, een regenboogzebrapad en een inclusiviteitscoördinator met een werkgroep.

Nederlanders mogen tegenwoordig bijna alles zijn, behalve ongeïnteresseerd in wat een ander vindt dat zij zouden moeten zijn.

Wie een verkeerde term gebruikt, krijgt een digitale volksrechtbank over zich heen. Wie vraagt wat een term betekent, moet eerst excuses aanbieden voor de vraag. En wie zegt dat gezond verstand misschien ook aan tafel mag zitten, ontdekt dat daarvoor geen stoel is gereserveerd.

Wij wensen niemand uit te sluiten. Integendeel. Wij stellen voor iedereen weer toe te laten, inclusief mensen met een afwijkende mening, een ouderwetse grap of een woordenboek van vóór vorige donderdag.

Onze verklaring
Daarom verklaart het volk plechtig:
Dat een regering die haar burgers voortdurend zwaarder belast, maar zichzelf zelden beperkingen oplegt, niet als vanzelfsprekend op eeuwige gehoorzaamheid kan rekenen.

Dat internationale samenwerking nuttig kan zijn, maar geen religie is.

Dat solidariteit begrensd, controleerbaar en uitlegbaar moet blijven.

Dat tolerantie ook geldt voor mensen die niet alle nieuwste politieke modes willen dragen.

En dat de overheid er is voor de burger, niet andersom, zelfs wanneer dit de planning van de beleidsdag verstoort.

Wij zeggen de regering en de Europese bestuurlijke bovenlaag niet vaarwel uit haat, maar uit bestuurlijke zelfverdediging. Wij wensen hun veel succes met hun commissies, routekaarten, transitieagenda’s en tussentijdse evaluatiemomenten.

De sleutels kunnen worden ingeleverd bij het dichtstbijzijnde loket.
Openingstijden: dinsdag van 10.15 tot 10.45 uur, uitsluitend op afspraak.
Neem wel een geldig legitimatiebewijs mee.