Er is een vraag die we opvallend weinig stellen.
Niet:
wat willen we veranderen?

Daar hebben we plannen genoeg voor.
Niet:
wat willen we verbeteren?

Ook daar bestaan complete beleidsprogramma’s voor.
De moeilijkere vraag is:
Wat willen we doorgeven?

Want vrijwel alles wat belangrijk is, hebben we niet zelf gemaakt.

Onze taal bestond al.
De straten lagen er.
De rechtsstaat was opgebouwd.
Bibliotheken waren gevuld.
Wetenschappelijke kennis was verzameld.
Bedrijven waren opgericht.
Dijken aangelegd.
Muziek geschreven.
Gebruiken ontstaan.
Vrijheden bevochten.

Wij arriveerden halverwege het verhaal. En ooit vertrekken we ook weer halverwege. Dat maakt iedere generatie tegelijkertijd erfgenaam en beheerder. Sommige dingen moeten we veranderen.

Tradities kunnen verkeerd zijn.
Instituties kunnen vastlopen.
Technologie kan oude oplossingen overbodig maken.

Behoud om het behoud is geen deugd. Maar het omgekeerde is ook vreemd. Een samenleving die alleen vraagt wat er vernieuwd moet worden, vergeet uiteindelijk te bepalen wat de moeite waard is om te bewaren. Misschien is dat waarom onderhoud zo weinig glamour heeft.

Een nieuwe brug krijgt een opening.
Een oude brug die honderd jaar goed wordt onderhouden krijgt zelden applaus.
Een nieuwe onderwijsvisie krijgt een presentatie.
Een leraar die dertig jaar kinderen uitstekend leert lezen krijgt geen strategisch programma.

Toch ontstaat continuïteit juist daar.
In mensen die iets verzorgen waarvan ze weten dat ze het nooit volledig zullen bezitten.

Misschien is beschaving uiteindelijk niet veel ingewikkelder dan dat.
Iets ontvangen.
Het gebruiken.
Het verbeteren waar dat nodig is.
En het vervolgens in redelijke staat doorgeven aan mensen die je nooit zult ontmoeten.

Daarmee krijgt de vraag naar de toekomst ineens een andere betekenis.
Niet alleen:
Wat willen wij later hebben?
Maar:
Wat hopen wij dat zij dankzij ons nog hebben?