-
De professoren en de algoritmen
Elke dag luister ik naar de podcast Boekestijn & De Wijk. Twee hoogleraren, geleid door een keurige journalist, die al maandenlang “op zoek zijn naar de nieuwe wereldorde.” Een nobel streven, zou je denken. Maar hoe langer ik luister, hoe meer mijn ergernis groeit. Wat begint als analyse, eindigt vaak als een lofzang op het…
-
Je weet niet wat je niet weet – Over de blinde vlekken van de mens
Er zijn twee soorten onwetendheid. De eerste is onschuldig: je weet gewoon ergens niets van. De tweede is verraderlijker – dat is wanneer je dénkt dat je iets weet, maar het blijkt later vooral een echo van je eigen overtuiging te zijn. Dat is het soort onwetendheid dat zich voordoet als kennis. En dat, beste…
-
Hemel, hel en vagevuur bestaan nog steeds
Als katholiek jongetje leerde ik dat er na dit leven drie bestemmingen mogelijk waren: de hemel, het vagevuur en de hel. Het was een overzichtelijk systeem. Drie uitgangen, drie mogelijkheden, drie graden van eeuwig verblijf. Voor een kind gaf dat vreemd genoeg ook rust. De wereld zat kennelijk logisch in elkaar. Je deed je best,…
-
Jezelf zijn. Kan dat eigenlijk wel?
“Jij bent jezelf,” zegt iemand op de reclame. Het klinkt prachtig. Warm ook. Bijna troostend. Een titel waar niemand zich een buil aan kan vallen. Want wie wil er nu niet “echt” zijn? Wie wil er nu niet eindelijk verlost worden van maskers, verwachtingen, rollen en toneel? Toch wringt er iets. Want wat bedoelen we…
-
Europa tussen schuldbesef en zelfbehoud
Sid Lukkassen schetst in “Avondland en identiteit” een Europa dat zijn zelfvertrouwen heeft verloren. Niet door één vijand van buiten, maar door een langdurige verschuiving van binnenuit: in waarden, in taal en in het idee van waarheid zelf. Zijn centrale stelling is scherp. Sinds de culturele omwentelingen van de jaren zestig is gelijkheid niet langer…
-
De stilte van de vitaliteit
Er is een merkwaardige stilte over het land gevallen. Niet de weldadige stilte van rust, maar de gedempte stilte van ingehouden adem. Mensen spreken nog wel, maar zelden vrijuit. Woorden zijn behoedzaam geworden, alsof ieder zinnetje eerst door een onzichtbare filter moet, voordat het de lucht in mag. We zijn beleefd, zorgvuldig, voorzichtig – maar…
-
De kwaliteit van je bestaan = de kwaliteit van je denken
Er zijn dagen dat alles op rolletjes lijkt te lopen. Werk, relaties, gezondheid – het klopt allemaal. En toch voel je dat er iets wringt. Alsof er ergens diep vanbinnen een klein ruisje is dat de rust verstoort. Dat ruisje komt zelden van buiten. Het zit in ons hoofd.In gedachten als: “Wat zal de ander…
-
Wat logica niet kan zegenen
Soms gebeurt er iets kleins dat toch alles verschuift. Iemand kijkt je aan en blijft net iets langer hangen dan gebruikelijk. Niet onderzoekend, niet beoordelend, maar aanwezig. Er wordt niets gezegd. Toch verandert er iets. Alsof je, zonder dat het benoemd wordt, even meetelt. We zijn geneigd zulke momenten achteraf logisch te verklaren. Aandacht. Erkenning.…
-
Als alles mag, blijft niets over
Er wordt veel gesproken over openheid. Over ruimte. Over niemand buitensluiten. Het klinkt warm en menselijk. Maar wie het consequent doordenkt, komt op een ongemakkelijke plek uit. Want als alles kan, betekent het dat niets nog gekozen wordt. Een relatie zonder grenzen is geen relatie, maar een doorloopruimte. Vriendschap zonder voorkeur is geen vriendschap, maar…
-
De onzichtbare tralies van je denken
Ik kom soms mensen tegen die met overtuiging zeggen dat ze vrij denken. Onafhankelijk. Autonoom. Kritisch. Zodra iemand dat over zichzelf zegt, weet ik één ding zeker: hij heeft zijn leefmilieu nog nooit serieus bevraagd. Want wie dat wel heeft gedaan, weet hoe hardnekkig die stille achtergrond is die je als vanzelfsprekend beschouwt. Vrij denken…